Usługa mobilności MaaS (Mobility as a Service) tylko w 1. czy aż w 6. miastach Polski? [NOWA USŁUGA TRANSPORTOWA] - Mobilne Miasto

Usługa mobilności MaaS (Mobility as a Service) tylko w 1. czy aż w 6. miastach Polski? [NOWA USŁUGA TRANSPORTOWA]

Mobility as a Services

W ramach rozwoju zrównoważonego transportu miejskiego w miastach na całym świecie trwają prace nad usługą mobilności zwaną MaaS od angielskiego Mobility as a Service. Na czym ona polega i w czym jest rewolucyjna? MaaS jest to usługa dostępu do mobilności porównywana w branży transportowej do tego, czym w branży muzycznej czy telewizyjnej są Spotify oraz Netflix. W ramach jednego z dostępnych abonamentów i w ramach jednej aplikacji za pośrednictwem MaaS zyskujemy dostęp do planowania, realizowania i opłacania podróży przy użyciu różnych środków transportu,

w tym obligatoryjnie komunikacji miejskiej, ale bez konieczności posiadania samochodu. Jedna usługa mobilności MaaS w jednej aplikacji planuje podróż (łącząc ofertę transportową wielu przewoźników i dzieląc trasę z punktu A do B w optymalny sposób, np. szybciej, taniej, wygodniej, zdrowiej, bardziej eko lub wg indywidualnych preferencji), realizuje podróż (dając dostęp do wszystkich środków transportu i/lub infrastruktury transportowej, w tym potwierdzenie wniesienia opłaty za podróż) rozlicza podróż w postaci jednej płatności lub określonych planów taryfowych czy subskrypcji. Usługa mobilności Maas jest ponadto powszechnie dostępna (z poziomu aplikacji mobilnej dla osób ją posiadających), multimodalna (łączy różne formy podróży, m.in. transport miejski i ruch pieszy, rowerowy, zmotoryzowany, wodny, powietrzny i ew. inne), zintegrowana (łączy wszystkie funkcje niezbędne do odbycia podróży w jednej aplikacji) oraz niewykluczająca, gdyż pozwala realizować podróże „na żądanie” (MoD, ang. Mobility on Demand), w tym przez osoby o ograniczonej mobilności i percepcji. Można przyjąć, że impulsem do narodzin rynku usług mobilności typu MaaS były pilotażowe testy takich rozwiązań przeprowadzone w latach 2013-2014 w dwóch europejskich miastach: Göteborgu, w którym od listopada 2013 r. testowano w ramach projektu Go:Smart usługę UbiGo, i Wiedniu, w którym testowana usługę Smile. W ramach pilotażu UbiGo70 gospodarstw domowych i 190 użytkowników testowało rozwiązanie MaaS ze zintegrowanymi różnymi przewoźnikami: komunikacją miejską (Västtrafik), taksówkami (TaxiKurir), operatorem carsharing (Sunfleet), wypożyczalnią samochodów (Hertz) oraz systemem bikesharing (Styr & Ställ). Natomiast w ramach testowanej w 2014 r. usługi Smile, będącej częścią projektu badawczego realizowanego przez wiedeńskie przedsiębiorstwo komunalne (Wiener Stadtwerke) oraz austriackie koleje państwowe (ÖBB) we współpracy z 14. innymi przewoźnikami i partnerami, osiągnięto zachęcające wyniki, tzn. stwierdzono silny, pozytywny efekt MaaS dla bardziej zrównoważonego transportu w mieście. Pierwszym globalnym miejscem „produkcyjnego” wdrożenia usługi typu MaaS były jednak w 2016 r. fińskie Helsinki, w których regionie firma MaaS Global uruchomiła usługę Whim dającą z poziomu smartfona dostęp w ramach jednej subskrypcji do szeregu usług mobilności: komunikacji miejskiej (operator transportu miejskiego HSL Helsingin Seudun Liikenne), taksówek (Taksi Helsinki i Lähitaksi), wypożyczalni samochodów (VEHO i Sixt) oraz publicznego systemu bikesharing City Bikes ze stacjami dokującymi. Whim zapewnia w swojej usłudze mobilność realizowaną przez wybranych (zintegrowanych) przewoźników, jednak ich liczba nie jest zbyt imponująca w porównaniu z różnorodnością i bogactwem oferty transportowej w takim mieście jak Helsinki. W II kwartale 2018 r. mamy zaledwie pojedyncze uruchomione (lub będące na progu uruchomienia) usługi typu MaaS, jednak wciąż z ograniczonym zakresem funkcjonalności (np. niewielka liczba zintegrowanych przewoźników, środowisko testowe zamiast produkcyjnego): Helsinki, Finlandia (Whim – od 2016 r.), West Midlands, Wielka Brytania (Whim – start w 2018 r.), Vancouver, Kanada (Cowlines – start w 2018 r.) oraz Sztokholm, Szwecja (UbiGo – start jesienią 2018 r.). Wśród zapowiadanych w najbliższym czasie wdrożeń MaaS należy wskazać też dwie nowe lokalizacje usługi Whim w Krajach Beneluksu (Antwerpia i Amsterdam), zapowiadaną ekspansję Cowlines (usługi kanadyjskiego startupu Greenlines Technology Inc. do niezdefiniowanych jeszcze bliżej miast w USA oraz możliwą ekspansję UbiGo do innych miast w Szwecji. Cowlines prowadzi obecnie testy swojej platformy MaaS w kanadyjskim Vancouver, a według informacji prasowych biorą w nich udział następujący przewoźnicy: operator transportu miejskiego TransLink oraz operator przewozów autobusowych BC Transit, wszystkie taksówki, usługa carsharing Modo oraz publiczny system bikesharing ze stacjami dokującymi Mobi. UbiGo to z kolei szwedzki startup, który dostarczyć ma w Sztokholmie usługę MaaS we współpracy z Fluidtime, należącym do Grupy Kapsch dostawcą IT. W ramach UbiGo zintegrowani zostaną: operator transportu miejskiego SL Storstockholms Lokaltrafik, korporacja taksówkowa Cabonline, wypożyczalnia samochodów Hertz, system carsharing od DriveNow oraz publiczny system bikesharing ze stacjami dokującymi City Bikes. Pomimo jak dotąd symbolicznej skali wdrożeń usług typu MaaS, dostrzegalne jest jednak bardzo duże zainteresowanie tego typu usługami zarówno ze strony rewolucjonizujących mobilność startupów, jak i globalnych koncernów technologicznych i transportowych, które zaczęły pracować nad wdrożeniami swoich usług typu MaaS w wielu rejonach świata, czasem jako nowe przedsięwzięcia, a czasem jako ewolucja już istniejących, np.: myScotty (agregator usług współdzielonej mobilności firmy Bosch, który poza macierzystym rynkiem niemieckim ma też ambicje rozwijać się na rynkach globalnych integrując w przyszłości w ramach swojej platformy pozostałe funkcjonalności MaaS), Free2Move (agregator usług współdzielonej mobilności koncernu motoryzacyjnego PSA), Uber (znana aplikacja przewozowa, która zaczyna lokalnie oferować również bilety na komunikację miejską oraz usługi bikesharing czy carsharing w modelu p2p), Trafi (wywodzący się z Litwy startup dostarczający usługę marszrutyzacji, która ewoluuje w kierunku rozwiązania MaaS oferując również dostęp do poszczególnych środków transportu i możliwość opłacenia podróży; Trafi dostępne jest w różnym zakresie funkcjonalności na trzech kontynentach w 16 miastach na Litwie, w Turcji, na Łotwie, w Estonii, Hiszpanii, Brazylii, na Tajwanie i w Indonezji) czy choćby należący do niemieckiego Daimlera moovel (aplikacja integrująca transport publiczny z usługami współdzielonej mobilności typu carsharing). Jaki jest wpływ MaaS na inne formy transportu? Oczekiwanym rezultatem upowszechniania się usługi mobilności MaaS jest obniżenie wskaźnika motoryzacji indywidualnej (rozumianego jako liczba posiadanych i/lub używanych samochodów prywatnych) oraz zwiększenie popularności komunikacji miejskiej (rozumiane jako wzrost liczby jej pasażerów kosztem użytkowników motoryzacji indywidualnej). Założenia te znajdują potwierdzenie m.in. w badaniach towarzyszących testowi w Wiedniu w 2014 r. aplikacji Smile, łączącej w ramach jednej podróży wiele środków transportu (m.in. komunikację miejską, carsharing, bikesharing, pociąg i prom). Na bazie ponad 1000 testowych użytkowników, którzy wystawili aplikacji bardzo wysoką ocenę (4,79/5,00 w Google Play), wskazano pożądany efekt w zachowaniach komunikacyjnych użytkowników: 48% osób korzystało częściej z komunikacji miejskiej, 21% osób ograniczyło korzystanie ze swoich prywatnych samochodów, a do tego nastąpił wzrost liczby łączonych podróży (komunikacja miejska + samochód częściej o 26%, komunikacja miejska + rower częściej o 20%). Czy MaaS posiada potencjał biznesowy? Według jedynego znanego dotychczas badania na temat usług mobilności typu MaaS, które swoim zasięgiem objęło również rynek polski – zrealizowanego przez Green Business Development badania eksperckiego European New Mobility Survey 2018 – Polska ma obecnie wśród przebadanych 18. krajów w Europie najniższą gotowość i świadomość w zakresie wdrażania usług typu MaaS. Niska świadomość i gotowość nie oznaczają jednak, że potencjał dla rozwoju MaaS w Polsce jest niski. W związku z wielkością polskiego rynku transportowego oraz potwierdzoną szybką absorpcją nowoczesnych rozwiązań technologicznych w obszarze mobilności (szereg zagranicznych i krajowych usług mobilnych związanych z przejazdami, biletami, systemami współdzielonej mobilności zamawianiem towarów/usług czy płatnościami mobilnymi) wniosek może być dokładnie odwrotny i potwierdzać istotny potencjał rozwoju MaaS w Polsce.